> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://belge.turkceyazilimkonati.com/volkan-tas/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://belge.turkceyazilimkonati.com/volkan-tas/caylak-ne-demek.md).

# Çaylak Ne Demek?

Selam selam selam üstünüze selam 👋\
\
Bu başlıkta size çaylak demenin ne demek olduğunu yazacağım. Biraz daha derine dalıp birkaç bilgi yüklenip getireceğim. Katlanabilirseniz ne mutlu bana. 😌\
\
Biz yazılımcılar, yazılımcılıkta ilk adımlarımızı attığımızda birer çaylak idik. Evet evet çaylak... Bir de ana dili ile yabancı dili arasında kalan çaylaklar aramızda gezer. Çaylak demek yerine junior yazıp cunyır deyip dururlar. Bilir misiniz? Bunların arasında junior yazıp demeyi canla başla savunanlar var. Yok mu taş maş şurada burada... Taşlar atıp atıp "Gelmeyin buralara!" diyesim geldi.

{% embed url="<https://youtu.be/8EFbLbvKNCo>" %}
Güldür Güldür
{% endembed %}

## Sözlüklerde Çaylak

### TDK Güncel Türkçe Sözlükte Çaylak Ne Demek?

Türk Dil Kurumu'nun sunduğu Güncel Türkçe Sözlük'te iki tane anlam buluyoruz. Burada bizim ilgilendiğimiz anlam ikinci anlam olan **Toy (I)**

:closed\_book: **ÇAYLAK**

1. &#x20;<mark style="color:purple;background-color:purple;">ad</mark>  <mark style="color:blue;background-color:blue;">hayvan bilimi</mark> Yırtıcılardan, uzun kanatlı, çengel gagalı, küçük kuşları ve fare gibi zararlı hayvanları avlayan, tavuk büyüklüğünde bir kuş (Milvus migrans).
2. &#x20;<mark style="color:purple;background-color:purple;">sıfat</mark>  <mark style="color:blue;background-color:blue;">mecaz</mark> Toy (I)

Gelin toy sözcüğünün anlamına bakalım.

:closed\_book: **TOY (I)**

1. &#x20;<mark style="color:purple;background-color:purple;">sıfat</mark> Gençliği sebebiyle görgüsüz ve beceriksiz olan.
2. &#x20;<mark style="color:purple;background-color:purple;">sıfat</mark> Deneyimsiz, acemi, çaylak:&#x20;
   * "*Meslektaşlarım, kim bilir, beni ne kadar bilgisiz ve toy bulacaklardı?" -* **Yakup Kadri KARAOSMANOĞLU**

Gördüğünüz üzere toy sözcüğünün ikinci anlamında çaylak sözcüğüne yer verilmiş. TDK'nin Güncel Türkçe Sözlüğündeki bilgileri yazıma kattım.

TDK'nin yayımladığı onlarca sözlük var. Bunların arasında ele alacağım iki sözlük daha var. Biri Tarama Sözlüğü, biri Derleme Sözlüğü. Bilmeyenler için ağzar isem Tarama Sözlüğü yüzyıllar öncesine dayanan yazılı kaynaklardaki söz sözcük varlığını kucaklayan bir sözlük iken Derleme Sözlüğü Türkiyedeki yörelerde bulunan ağızlardaki söz sözcük varlığını kucaklar. Gelin bu iki kaynakta ne var imiş birlikte görelim.

### TDK Tarama Sözlüğünde çaylak ne demek?

Üzgünüm. TDK Tarama Sözlüğü çevrimiçi sürümünde bir bilgi sunulmuyor. Basılı sürümlerine bakıp varlığını yoklamamız gerekecektir. Şunu söyleyebilirim. Yüzyıllara dayanan yazmalar ile ilgilenenlerin sunduğu bilgilerde beceriksiz, acemi anlamında çaylak sözcüğünün varlığını gördüm. Şimdilik Tarama Sözlüğü'nü ardımızda bırakıyoruz. Sıradaki Derleme Sözlüğü.

### TDK Derleme Sözlüğünde çaylak ne demek?

Derleme Sözlüğü çaylak sözcüğü konusunda elimizi boş bırakmayacak. Toplamda ayrı ayrı sekiz tane bilgi ile bizi ağırlıyor.

| TDK Derleme Sözlüğü - 1968 | Anlam                                         | Yöre                                                                                                                                          |
| -------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| çaylak (I)                 | Çağlayan                                      | <ul><li>\*Tefenni - <strong>Burdur</strong></li><li>\*Anamur - <strong>İçel</strong></li></ul>                                                |
| çaylak (I)                 | Irmağın geniş yeri                            | <ul><li>Yeniköy - <strong>Balıkesir</strong></li><li>- <strong>Adana</strong></li></ul>                                                       |
| çaylak (IV)                | Bebek, çocuk                                  | <ul><li>İshaklı \*Bolvadin - <strong>Afyon</strong></li><li>\*Zile -<strong>Tokat</strong></li><li>Yerkesik -<strong>Muğla</strong></li></ul> |
| çaylak (I)                 | [\[-> cağıldak (I)\]](#user-content-fn-1)[^1] | -                                                                                                                                             |
| çaylak (II)                | Boynuzlarının arası çok açık olan hayvan.     | <ul><li>- <strong>Trabzon</strong></li></ul>                                                                                                  |
| çaylak (II)                | Bacaklarının arası açık olan at.              | <ul><li>- <strong>Trabzon</strong></li></ul>                                                                                                  |
| çaylak (III)               | Sözünde durmayan (kimse)                      | <ul><li>- <strong>Sivas</strong></li></ul>                                                                                                    |
| çaylak (IV)                | \[-> çağa (I)]                                |                                                                                                                                               |

## Köken biliminde çaylak sözcüğünün kökeni hakkında bilgi var mı?

Bu konuda üç tane kaynağa göz attım. Birincisi 2022 yılında ölen Rahmetli **Prof. Dr. Tuncer GÜLENSOY**'un yazdığı **Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözlüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü**, ikincisi **Rahmetli Prof. Dr. Hasan EREN**'nin yazdığı **Eren Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü**, üçüncüsü Sevan NİŞANYAN'ın yazdığı **Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi.**

### **Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözlüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü**

<figure><img src="/files/e8TBwiKrNbRMGEiZIp51" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

### Eren Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü

<figure><img src="/files/0rvkbep1esbDf8RNBjvU" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

### Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

<figure><img src="/files/90LmMKZ2YdkO1k90vyRP" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

### Çaylak sözcüğünün köken bilgilerinden ne anladım?

Yukarıdaki bilgilere bakınca deneyimsiz, iş becerisi az veya yeterli denemeyecek ölçüde, acemi anlamlarına gelen çaylak sözcüğü ile ilgili sağlam bir bilgi yok. Nişanyan Sözlük'te krasis yolu ile türediğine yönelik bir söz yazılmış...

## Çağa sözcüğünden çaylak türemiş olabilir mi?

Yukarıdaki bilgilerden sonra sıra çaylak sözcüğünün bebek, çocuk gibi anlamlara gelen çağa sözcüğünden türemiş olup olmadığı konusundaki düşüncelerime geldi. Ben dillerin bir düzen üstünde varlığını sürdürdüğü inancını taşıyorum. Bu inancımının başlıca kaynağı iman ettiğim Kur'an-ı Kerim'dir. Evet. Bilimi Kur'an-ı Kerim'de okuduğum Rum Suresi 22. ayetine göre ele alıyorum. Buna başladığımdan bu yana başka dillerdeki birçok sözcüğün Türkçedeki karşılıklarını buldum. Burada kök ek ilişkileri öbür adı ile sözcük türeme ilişkileri üzerine yoğunlaştım. Önden verdiğim kısa bilgiyi sündürmeden konuya giriyorum.

Evet, ben çaylak sözcüğünün çağa sözcüğünden türediğini düşünenlerdenim. Bu düşüncelerimi [Prof. Dr. Süer EKER](https://belge.turkceyazilimkonati.com/suer-eker/) Hoca'ma yazdıktan sonra bunu kanıtlamam gerektiğini dillendirip anlattıklarıma yönelik birkaç örnek daha getirmemi istedi. Böylece düşüncelerim bir sonraki aşamaya erebilecek imiş.\
\
Ama ben bir dil bilimcisi değilim. Bu alanın okulunda okuyan öğrenci dahi değilim. Ancak kendi çaba ve ilgim ile bir şeyleri öğrenmiş bir kişiyim. Bir şeyler yapabilsem de sonuna dek götüremeyeceğim ortada... Neyse hadi başlayalım.

### Çaylak sözcüğünün çağa sözcüğünden geldiğini kanıtlama savaşım

Kanıt kanıt! Nasıl kanıtlarım? Pek kolay olmayacak ama kolay bir yöntem biliyorum. Benzer sözcükleri sözlüklerden avlamak. Şimdi birlikte düşünmece... Bebek, çocuk gibi anlamlarda olan çağa sözcüğünden çaylak sözcüğüne türeme yolculuğunda bir +]lAk+ eki olmalı. İlk işlerimden beri bu eki almış sözcükleri sözlükleri tarayarak bulmak olacak. Bir de /ğa/ > /y/ sesine dönüşmüşleri yakalamam gerekiyor. \
\
Öyle ise sözlüklerde /ğalak/ ve /ylak/ diye biten bütün sözcükleri tarıyorum... Karşıma çıkanlar aylak, çaylak, leylak, yaylak, daylak, taylak... Bunlardan hiçbiri beni /ğa/ > ... > /y/ değişmesine götürmedi. Bence vardır bir örnek ama kullandığım yazılım ve yöntem ile yakalamadı. Yılmak yok. /yla/ diye araştırıyorum. Daha önceden bildiğim bir sözcük var. ÇAĞALA... Olmamış yemiş/meyve anlamlarına geliyor. Bir Derleme Sözlüğü'ne bakayım. ÇAYLA diye çağala anlamında bir sözcük var mı?

### ÇAYLA sözcüğü

Bir örnek yakaladım. ÇAĞALA > ... > ÇAYLA olarak ele alabileceğim ilk örnek sayılır. Derleme Sözlüğü'nde **Darıveren \*Acıpayam -Denizli** yöresinde **olmamış meyve** anlamı yazılmış olarak karşıma çıktı. /ğa/ > ... > /y/ dönüşümü için bence çok güzel bir örnek...

<mark style="color:green;">**Dizme Durumu**</mark>

1. <mark style="color:green;">ÇAĞALA > ... > ÇAYLA</mark>

### ÇAYA sözcüğü

Çağa sözcüğünü kök olarak ele alıyoruz. Peki çağa > çaya olarak karşımıza çıkacak mıdır? Yanıt evet! Böylece bir /ğ/ > /y/ değişmesi daha bulmuş oldum.

Muğla, İstanbul, \*Marmaris - Muğla diye üç yöre bilgisi ve bebek, çocuk anlamında olduğu yazılmış.

<mark style="color:green;">**Dizme Durumu**</mark>

1. <mark style="color:green;">ÇAĞALA > ... > ÇAYLA</mark>
2. <mark style="color:green;">ÇAĞA > ÇAYA</mark>

### GÖYLEK sözcüğü

Yine sözcükleri bulmaya çalışır iken göylek diye bir sözcük önüme geldi. Bu göğelek diye bir sözcükten gelmiş olabilir mi diye sözlüğe baktığımda aldığım yanıt evet oldu.

TDK Tarama Sözlüğü'nde GÖĞELEK: Ağaçları kurutan asalak bitki.\
TDK Derleme Sözlüğü'nde GÖYLEK: Ağaçlarda biten asalak bitki, burç. Bayat \*Emirdağ -**Afyon**

<mark style="color:green;">**Dizme Durumu**</mark>

1. <mark style="color:green;">ÇAĞALA > ... > ÇAYLA</mark>
2. <mark style="color:green;">ÇAĞA > ÇAYA</mark>
3. <mark style="color:green;">GÖĞELEK > GÖYLEK</mark>

### BÖYLEK/BÜYLEK sözcüğü

İlginç bir sözcük olmak ile birlikte böylek/büylek sözcüğü ile karşılaşınca böğelek diye bir sözcükten gelip gelmediğini araştırdım. Sonuçta bir örnek daha bulmuş oldum.

TDK Derleme Sözlüğü'nde BÖĞELEK: Sığırları rahatsız eden bir çeşit sinek, gübre sineği.\
TDK Derleme Sözlüğü'nde BÖYLEK/BÜYLEK: Sığırları rahatsız eden bir çeşit sinek, gübre sineği

<mark style="color:green;">**Dizme Durumu**</mark>

1. <mark style="color:green;">ÇAĞALA > ... > ÇAYLA</mark>
2. <mark style="color:green;">ÇAĞA > ÇAYA</mark>
3. <mark style="color:green;">GÖĞELEK > GÖYLEK</mark>
4. <mark style="color:green;">BÖĞELEK > BÖYLEK / BÜYLEK</mark>

### CAY sözcüğü

Denk geldiğim başka bir sözcük ise gurur, çalım, naz anlamlarına gelen cay sözcüğü oldu. Bunun yine cağ, cağa gibi bir sözcük ile ilişkili olup olmadığını araştırır iken şunları buldum.

TDK Derleme Sözlüğü'nde CAY: Gurur, çalım, naz.\
TDK Derleme Sözlüğü'nde CAYA: Gösteriş, caka.\
TDK Güncel Türkçe Sözlük'te CAKA: Gösteriş, çalım, kabadayılık, fiyaka

Bu ilişkiler yanlış sayılmaz ise&#x20;

<mark style="color:green;">**Dizme Durumu**</mark>

1. <mark style="color:green;">ÇAĞALA > ... > ÇAYLA</mark>
2. <mark style="color:green;">ÇAĞA > ÇAYA</mark>
3. <mark style="color:green;">GÖĞELEK > GÖYLEK</mark>
4. <mark style="color:green;">BÖĞELEK > BÖYLEK / BÜYLEK</mark>
5. <mark style="color:green;">CAKA/CAĞA > CAY</mark>

### KAĞA/GAGA/GAĞA sözcüğü

Kaylak, gaylak diye iki sözcük buldum. Bunun kökü gaga, gağa, kağa diye bir sözcük olabilir mi diye araştırdım. İşte sonuçlar:

TDK Derleme Sözlüğü'nde <mark style="color:red;">KAĞA</mark>: Ağabey - \*Merzifon -**Amasya** \*Iğdır, \*Çıldır -**Kars**\
TDK Derleme Sözlüğü'nde <mark style="color:red;">KAĞA</mark>: Baba - Mengeser \*Doğubeyazıt **-Ağrı**\
\
TDK Derleme Sözlüğü'nde <mark style="color:red;">GAGA</mark>: Ağabey - Çiftlik, Sütlaç, Çığrı, Başmakçı \*Dinar -**Afyon** \*Eşme, Karahallı -**Uşak** Gönen, Kozluca, \*Keçiborlu -**Isparta** Çamköy \*Gölhisar, Çuvallı, Kavak \*Yeşilova, Başpınar \*Tefenni -**Burdur** Söğüt \*Honaz, Eziler \*Güney, Darıveren \*Acıpayam, Bulkaz, Çıtak, Emircik \*Çivril -**Denizli** -**Çanakkale** Balçıkhisar -**Eskişehir** -**Bolu** Tergili \*Bafra -**Samsun** \*Kemaliye, \*Kemah -**Erzincan** Yukarıkale, Hacıilyas \*Koyulhisar -**Sivas** Çiğil -**Konya** \*Elmalı, Kapaklı \*Kaş -**Antalya**\
TDK Derleme Sözlüğü'nde <mark style="color:red;">GAGA</mark>: Küçük kardeş. - Bucak \*Gerze -**Sinop**\
\
TDK Derleme Sözlüğü'nde <mark style="color:red;">GAĞA</mark>: Ağabey - Kozağaç \*Gölhisar -**Burdur** Derbent \*Buldan -Denizli -**Aydın** -**Amasya**\
\
TDK Derleme Sözlüğü'nde <mark style="color:red;">KAYLAK</mark>: Tavşan yavrusu. Armutlu -**Burdur**\
TDK Derleme Sözlüğü'nde <mark style="color:red;">GAYLAK</mark>: Genç dişi deve

Anlamca bir ilişki kurmaya olanak var ise dizmeye alabiliriz.

<mark style="color:green;">**Dizme Durumu**</mark>

1. <mark style="color:green;">ÇAĞALA > ... > ÇAYLA</mark>
2. <mark style="color:green;">ÇAĞA > ÇAYA</mark>
3. <mark style="color:green;">GÖĞELEK > GÖYLEK</mark>
4. <mark style="color:green;">BÖĞELEK > BÖYLEK / BÜYLEK</mark>
5. <mark style="color:green;">CAKA/CAĞA > CAY</mark>
6. <mark style="color:orange;background-color:orange;">KAĞA/GAĞA/GAGA >? KAYLAK, GAYLAK</mark>

### TIĞA sözcüğü

Tığa sözcüğü de karşıma çıkan irdelenmesi gereken bir sözcük. TIYLAK, TIĞA sözcüğünden gelmiş olabilir mi yanıtını arıyoruz.

TDK Derleme Sözlüğü'nde <mark style="color:red;">TIĞA</mark>: Yaşından küçük duran beş, altı yaşındaki erkek sığır. \*Çumra -**Konya**\
TDK Derleme Sözlüğü'nde <mark style="color:red;">TIYLAK</mark>: Zayıf. Bekilli \*Çal -**Denizli**

Belki tıylak sözcüğü "tığ gibi olmuşsun" diye söyleyedurduğumuz sözdeki tığ sözcüğünden türemiştir.

<mark style="color:green;">**Dizme Durumu**</mark>

1. <mark style="color:green;">ÇAĞALA > ... > ÇAYLA</mark>
2. <mark style="color:green;">ÇAĞA > ÇAYA</mark>
3. <mark style="color:green;">GÖĞELEK > GÖYLEK</mark>
4. <mark style="color:green;">BÖĞELEK > BÖYLEK / BÜYLEK</mark>
5. <mark style="color:green;">CAKA/CAĞA > CAY</mark>
6. <mark style="color:orange;background-color:orange;">KAĞA/GAĞA/GAGA >? KAYLAK, GAYLAK</mark>
7. <mark style="color:orange;background-color:orange;">TIĞA >? TIYLAK</mark>\ <mark style="color:orange;background-color:orange;">TIĞ >? TIYLAK</mark>

## Sonuç Olarak

/ğ/ > /y/ ses değişikliği ard ünlülerde görüldüğü gibi ön ünlülerde dahi görülüyor. Ancak Hoca'mızın dediğine bakar isek ön ünlülerde bu örnekler kolay ve biliniyor iken ard ünlülerde durum başka. Böyle dahi olsa dizmeye ÇAĞA > ÇAYA > ... > ÇAYLAK düşüncemi de katar isem sonuçta ikisi belli olmayan sekiz örnek ile düşüncelerime bir dayanak çıkmaya başladı sanırım.

Hem anlamca hem kök ek ilişkisince hem de ses değişikliği ile düşüncelerimin hâlâ konu ele alınması geretiği inancını yukarıdaki çaylakça yaptığım araştırmalara dayanarak sürdürebiliyorum.

<mark style="color:green;">**Dizmede Son Durumu**</mark>

1. <mark style="color:green;">ÇAĞALA > ... > ÇAYLA</mark>
2. <mark style="color:green;">ÇAĞA > ÇAYA</mark>
3. <mark style="color:green;">GÖĞELEK > GÖYLEK</mark>
4. <mark style="color:green;">BÖĞELEK > BÖYLEK / BÜYLEK</mark>
5. <mark style="color:green;">CAKA/CAĞA > CAY</mark>
6. <mark style="color:orange;background-color:orange;">KAĞA/GAĞA/GAGA >? KAYLAK, GAYLAK</mark>
7. <mark style="color:orange;background-color:orange;">TIĞA >? TIYLAK</mark>\ <mark style="color:orange;background-color:orange;">TIĞ >? TIYLAK</mark>
8. <mark style="color:green;">ÇAĞA > ÇAYA >...> ÇAYLAK</mark>

Gelişmeler durumunda bu yazı güncellenecektir. Alanın uzmanı değilim ancak uzmanların bu yazdıklarımdan bir yarar elde edeceğini umuyorum.

Ses değişikliği konusunda /ğ/ > /y/ ile ilgili bilgi edinmek için göz attığım bir yazılı kaynak: <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/307211>

## TEŞEKKÜRLER

Çaylak sözcüğü üzerine düşündüğüm her konuda gösterdiği ilgi ve yol göstericiliği konusunda [Prof. Dr. Süer EKER ](https://belge.turkceyazilimkonati.com/suer-eker/)Hoca'ma çok teşekkür ederim.

[^1]:


---

# Agent Instructions
This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com.

## Querying This Documentation
If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter, and the optional `goal` query parameter:

```
GET https://belge.turkceyazilimkonati.com/volkan-tas/caylak-ne-demek.md?ask=<question>&goal=<endgoal>
```

`ask` is the immediate question: it should be specific, self-contained, and written in natural language.
`goal` is optional and describes the broader end goal you are ultimately trying to accomplish on behalf of the user. GitBook uses it to tailor the answer towards what is most useful for that goal.

The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.